Vergulde bronzen pendule met een voorstelling van Bacchus die een thyrsus vasthoudt.
Werk toegeschreven aan de bronsgieter Pierre-Philippe Thomire (1751–1843).
Uurwerk gesigneerd Le Cœur l’Aîné, Parijs.
Begin 19e eeuw.
Afmetingen: breedte 42 cm; hoogte 56 cm; diepte 13 cm.
In het boek La pendule française dans le monde (uitgaven Tardy) wordt gesuggereerd dat de afgebeelde figuur Apollo zou kunnen zijn, de god van de kunsten, muziek en schoonheid. Deze interpretatie is waarschijnlijk gebaseerd op de aanwezigheid van een lier, een instrument dat traditioneel met Apollo wordt geassocieerd. Bovendien wordt Apollo, net als Bacchus, vaak voorgesteld als een jonge en ideale mannelijke figuur, wat tot verwarring kan leiden.
Een nadere beschouwing van onze pendule wijst echter in een andere richting. In tegenstelling tot het exemplaar dat in het boek is afgebeeld, houdt de figuur hier een thyrsus vast, een doorslaggevend attribuut. Het ontbreken van dit element in andere voorbeelden kan eerdere foutieve toeschrijvingen verklaren. De thyrsus—een staf versierd met wijnranken en bekroond met een dennenappel—is immers een van de belangrijkste symbolen van Bacchus, de god van wijn, natuur en extatische rituelen.
Andere iconografische details bevestigen deze identificatie. De figuur draagt een wijnrankenkroon en onder de wijzerplaat, evenals aan weerszijden van de centrale fries, zijn druiventrossen en plantaardige motieven zichtbaar. De aanwezigheid van een kan verwijst bovendien naar de cantharus, een drinkvat uit de Griekse oudheid dat met wijnconsumptie verbonden is.
De dierenhuid die zichtbaar is, verwijst naar het gevolg van Bacchus, bestaande uit maenaden en saters, die geassocieerd worden met extatische rituelen, muziek, dans en een wilde symboliek.
Tot slot toont de centrale fries een typische scène: Bacchus met zijn thyrsus op een door roofdieren getrokken wagen, omringd door maenaden en begeleid door instrumenten zoals cimbalen en de syrinx. Deze iconografie komt in talrijke kunstwerken voor, waaronder Bacchus and Ariadne van Titien in de National Gallery, en The Triumph of Bacchus and Ariadne van Annibale Carracci in het Palais Farnèse.